Arbeidsmiddelen zijn (hand)gereedschappen, apparaten, machines en installaties, die op de werkplek worden gebruikt om werk te verrichten. Voorbeelden zijn onder andere elektrisch aangedreven (hand)gereedschappen en meetmiddelen (zoals bijvoorbeeld een gasmeter).

Ten aanzien van een veilig gebruik van deze middelen moet:

• de gebruiker deskundig én bevoegd zijn om het arbeidsmiddel te mogen gebruiken; en
• de gebruiker deze vaardigheden in de praktijk hebben aangetoond.

Deskundigheid uit zich onder andere in de regelmatige controle van de arbeidsmiddelen, waarbij gekeken wordt naar de datum op de keuringsstickers. Deze stickers moeten zichtbaar op de arbeidsmiddelen aanwezig zijn. Bij een controle hoort eveneens een visuele controle, waarbij gekeken wordt naar eventuele slijtage(s) of andere gebreken.

Arbeidsmiddelen hebben periodiek onderhoud nodig. Omdat technische gebreken niet altijd zichtbaar zijn, kunnen ze -afhankelijk van het (soort) arbeidsmiddel- leiden tot gevaar vanwege verschillende veiligheidsrisico's, zoals:

• het krijgen van een elektrische schok;
• het oplopen van brandwonden door kortsluiting in of bij het gereedschap;
• getroffen worden door wegvliegend/vallend materiaal;
• gehoorschade vanwege te hard geluid;
• gegrepen worden door bewegende delen;
• blootgesteld worden aan gevaarlijke dampen; en
• een ander of jezelf in gevaar brengen.

Werk voor je eigen veiligheid en de veiligheid van anderen ALTIJD met goedgekeurde arbeidsmiddelen!

Het is ieders eigen verantwoordelijkheid om regelmatig te controleren of de arbeidsmiddelen, waarmee gewerkt wordt, gekeurd zijn. Niet-gekeurde arbeidsmiddelen kunnen gevaarlijk zijn en kunnen (blijvend) letsel veroorzaken.

N.B. Onthoud dat een arbeidsmiddel voorzien van een rood label met de tekst 'AFGEKEURD' betekent, dat het betreffende arbeidsmiddel niet meer gebruikt mag worden!

Wat kun jij doen?

• Controleer vóór gebruik ALTIJD de arbeidsmiddelen op eventuele zichtbare gebreken, ontbrekende veiligheidsvoorzieningen en/of beschadigingen. Meld een eventueel gebrek, ontbrekend onderdeel of beschadiging direct, gebruik het arbeidsmiddel niet en zorg ervoor, dat ook anderen het arbeidsmiddel niet kunnen gebruiken.
• Indien er onduidelijkheden zijn over een veilig gebruik, het arbeidsmiddel niet gebruiken.
• Indien er onduidelijkheden zijn over bevoegdheid, het arbeidsmiddel niet gebruiken.
• Let bij de gasmeters op of deze gekalibreerd zijn. Bij twijfel, stop de werkzaamheden en informeer je leidinggevende!
• Gebruik uitsluitend de originele hulpstukken en onderdelen.
• Zorg er altijd voor, dat anderen door het gebruik van arbeidsmiddelen niet in gevaar worden gebracht.

Let ook op de volgende punten:

• De juiste werking van de beveiligingen.
• Aanwezigheid van een geldige en duidelijk leesbare keuringssticker.

Om voor de gebruiker duidelijk te maken wanneer de arbeidsmiddelen weer gekeurd moeten worden, wordt als herkenning het IMO (International Maritime Organization) jaarkleurensysteem gebruikt. 
 
 

Dit jaarkleurensysteem is van toepassing op onder andere valbeveiliging, steigers, hijsbanden/hijsmaterieel, e.d. 

Op sommige materialen wordt alleen een kleurcodering met behulp van tape of verf aangebracht, waaraan gezien kan worden in welk jaar dit materieel gekeurd is. Voor het jaar 2026 is de kleur ZWART het keuringsjaar. Voor 2025 was deze kleur ROOD.

Hijs- en hefmiddelen

Hijsmiddelen (kettingen, banden) moeten, net als alle andere arbeidsmiddelen, jaarlijks gekeurd worden. Wanneer hijsbanden gebruikt worden als 'trekband' is dit echter niet meer noodzakelijk. Alleen moet dan op de hijsband aangegeven worden, dat deze alléén gebruikt wordt ten behoeve van het trekken en niet meer voor het hijsen. Dat kan bijvoorbeeld met een label, sticker of andere aanduiding.

De hijsmachinist is verantwoordelijk om voorafgaand aan de inzet van hijs- en hefgereedschappen en middelen een visuele inspectie uit te voeren op eventuele beschadigingen. Bij beschadigingen (bijvoorbeeld scheuren, losse stiksels) mogen de hijsmiddelen niet worden gebruikt en moeten deze direct worden afgekeurd en uit de roulatie worden genomen. 

Voor (bijna) ieder arbeidsmiddel geldt een verplichte keuring. Ook nieuw aangeschafte arbeidsmiddelen moeten voor eerste gebruik zijn gekeurd. De keuringsdatum (/-frequentie), wanneer het arbeidsmiddel opnieuw gekeurd moet worden, wordt op de keuringssticker aangegeven. Tevens is er een label met QR-code en/of nummer aangebracht ter identificatie van het arbeidsmiddel. Ook nieuw aangeschafte arbeidsmiddelen moeten dus een geldige keuringssticker, QR-code en/of nummer hebben. Voorbeelden van te keuren materieel:

• Hijs- en hefgereedschappen
• Driepoot
• Valstopblok
• Veiligheidsharnas
• Elektrisch gereedschap
• Adapters, acculaders
• Lampen
• Kabelhaspel
• Hijskranen en hijsmiddelen (hijsbanden, hijsogen e.d.)
• Verdeelkasten

Als gebruiker moet je ervoor zorgen, dat de keuringsdatum niet wordt overschreden en het arbeidsmiddel tijdig wordt gekeurd. Wanneer een arbeidsmiddel voorbij de keuringsdatum is, moet deze worden voorzien van een rood label. Daarna wordt het arbeidsmiddel bij de materieelbeheerder ingeleverd, waarna de keuring uitgevoerd kan worden.

Op het arbeidsmiddel staat een uniek nummer (bijvoorbeeld K4718, K9508, RR1100, V208, E333, 001200, QR-code of een RFID-nummer). Maak bij twijfel over de keuringssticker GEEN gebruik van het arbeidsmiddel en vraag informatie op bij de materieelbeheerder over de keuringsstatus via de code/het nummer. Ook is het mogelijk om dit via 4PS (vooralsnog is Ultimo - Materieelbeheerprogramma nog beschikbaar) op te vragen. 

Voorbeelden van keuringsstickers

 Voorbeeld van een uniek nummer

 Voorbeeld een QR-code

Wanneer arbeidsmiddelen gerepareerd moeten worden, moeten ze worden voorzien van een rood label. Meld de eventuele gebreken, ontbrekend onderdelen en/of beschadigingen direct aan de materieelbeheerder, gebruik deze arbeidsmiddelen niet en zorg ervoor, dat ook anderen de betreffende arbeidsmiddelen niet kunnen gebruiken. Lever de arbeidsmiddelen in bij de materieelbeheerder, zodat de reparaties uitgevoerd kunnen worden.

​​​​​​​Materieelbeheer

• Keuringen worden uitgevoerd door Materieelbeheer of een externe keuringspartij. 

• Bij de keuring van arbeidsmiddelen (1x per jaar bij de periodieke keuring van de wagens - planning bij Materieelbeheer) worden alle arbeidsmiddelen uit de wagens gekeurd door Materieelbeheer. De materieelbeheerder beschikt over lijsten, waar de arbeidsmiddelen van een wagen opstaan. 

• Voor de uitgifte worden alle arbeidsmiddelen gekeurd door Materieelbeheer. 

• Na keuring worden de arbeidsmiddelen uitgegeven. 

Dit is de verantwoordelijkheid van de materieelbeheerder. 

Ontvanger  

• De ontvanger van het arbeidsmiddel controleert bij ontvangst of het arbeidsmiddel gelabeld en gekeurd is.

• Ongekeurde arbeidsmiddelen mogen niet in ontvangst worden genomen en moeten voorzien van een rood label weer geretourneerd worden aan de materieelbeheerder.  

Dit is de verantwoordelijkheid van de ontvanger. 

Gebruiker 

• Voor het gebruik van het arbeidsmiddel controleert de gebruiker of het arbeidsmiddel geschikt is voor de uit te voeren werkzaamheden en of het arbeidsmiddel gekeurd en gelabeld is. 

• Mocht het arbeidsmiddel niet meer gekeurd zijn, dan wordt aan het arbeidsmiddel een rood label gehangen ('Niet gebruiken') en ter keuring aangeboden aan de materieelbeheerder. 

• Mocht het label ontbreken, dan kan een nieuw label opgevraagd worden bij de materieelbeheerder. 

• Mocht de keuringssticker ontbreken, dan kan bij de materieelbeheerder navraag worden gedaan of het arbeidsmiddel gekeurd is. Mocht het goedgekeurd zijn, dan wordt een nieuwe keuringssticker uitgegeven. 

Dit is de verantwoordelijkheid van de gebruiker van het arbeidsmiddel. 

Controleur 

• Door verschillende medewerkers (uitvoerders, projectleiders, directie, afdeling veiligheid, externe inspecteurs) worden regelmatig werkplekinspecties gehouden. Tijdens deze inspecties worden steekproefsgewijs ook de geldigheid van de keuringen van arbeidsmiddelen gecontroleerd. 

• Voor niet gekeurde/gelabelde arbeidsmiddelen geldt hetzelfde als wat vermeld staat bij de 'Gebruiker'. 

Dit is de verantwoordelijkheid van de controleurs. 

Ga met elkaar in gesprek over het volgende:

1. Zijn al onze arbeidsmiddelen gekeurd?
2. Wanneer heb ik de arbeidsmiddelen voor het laatst gecontroleerd?
3. Zijn al mijn meetmiddelen gekeurd?
4. Controleer ik altijd mijn arbeidsmiddel, voordat ik deze gebruik?
5. Welke arbeidsmiddelen moeten gekeurd zijn?

Samen zorgen we voor een veilige en efficiënte werkomgeving. 

Heb je hulp of ondersteuning nodig naar aanleiding van deze toolbox of heb je vragen naar aanleiding van andere toolboxen? Neem gerust contact op met de collega's van de afdeling KVMC!